GVOŽĐE

Gvožđe je hemijski element s atomskim brojem 26.

Gvožđe je bezuslovno najkorišćeniji metal na svetu, sam predstavlja 95% svetske proizvodnje. Niska cena i njegova otpornost (u obliku zvanom čelik) čine od gvožđa neophodan konstrukcioni materijal, posebno u proizvodnji automobila, brodskih korita i nosećih struktura zgrada. Najčešće korišćeni spojevi gvožđa uključuju:

• metalni liv iz prvog livenja, koji sadrži između 4% i 5% ugljenika i promenljivu količinu raznih nečistoća, kao što su sumpor, silicijum i fosfor. Njegova osnovna upotreba je posredovanje u proizvodnji metalnog liva iz drugog livenja (u praksi se obično podrazumeva kao sivi liv-gus) i čelika;
• metalni liv iz drugog livenja, odnosno pravi sivi liv, koji sadrži između 2% i 3,5% ugljenika i količine nečistoća manje od gore navedenih, takve da ne utiču negativno na reologijska svojstva materijala. Ima tačku topljenja između 1 150 °C i 1 200 °C, nižu od metala i ugljenika uzimajući pojedinačno, te je, prema tome, prvi proizvod koji se topi kada se metal i ugljenik zagreju zajedno. To je materijal izuzetno tvrd i krt, lako se lomi, čak i kada se zagreje na belu boju;
• karbonski čelik, koji sadrži promenljivu količinu ugljenika između 0,10% i 1,65%. Prema sadržaju ili procentu ugljenika, deli se na:

ekstra meki (manje od 0,15%);

meki (od 0,15% do 0,25%);

polutvrdi (od 0,25% do 0,50%);

tvrdi (preko 0,50%);

• obično gvožđe (stručni naziv još kovano ili meko gvožđe), sadrži manje od 0,5% ugljenika (prema tome s hemijskog gledišta radi se uvek o čeliku). To je tvrdi i lako obradiv materijal. Ipak se vrlo često ime gvožđe obično koristi kako za ekstra meko gvožđe tako i za ono meko;
• naročito čisto gvožđe, poznato kao “Armco gvožđe” proizvodi se od 1927. godine posebnim postupcima i primenjuje se tamo gde se traži visoka magnetska permeabilnost i zanemariva magnetska histereza;
• specijalni čelici, koji osim ugljenika imaju dodatke drugih metala kao što su hrom, vanadijum, molibden, nikl i mangan, daju leguri posebne karakteristike fizikalne ili hemijske otpornosti;
• gvožđe oksid (III) (Fe2O3), u varijetetima magnetit i maghemit, koristi se zbog svojih magnetskih karakteristika kao materijal za proizvodnju medija za čuvanje podataka – na primer na polimerima magnetskih traka.